A B C D E F G H I J K L Ł M N O P R S Ś T U V W Z Ż
Szukaj hasła:

Rodzina (socjologia) - encyklopedia ślubna

Rodzina (socjologia) - w socjologii rozumiana jako grupa społeczna lub instytucja społeczna.

Rodzina jako grupa społeczna

Związek intymnego, wzajemnego uczucia, współdziałania i wzajemnej odpowiedzialności, w którym akcent pada na wzmacnianie wewnętrznych relacji i interakcji.

W tym ujęciu rodzina pełni funkcje osobowe:

  • małżeńską lub partnerską - bycie żoną lub mężem, partnerem lub partnerką
  • rodzicielską - bycie ojcem lub matką
  • braterską - bycie siostrą lub bratem

Rodzina jako instytucja społeczna

Grupa określona przez stosunki seksualne, odpowiednio unormowane i trwałe, tak by mogła zapewnić odnawianie się sfery reprodukcji. Funkcje instytucjonalne rodziny:

  • materialno-ekonomiczna (polega na zaspokajaniu przez rodzinę materialnych potrzeb jej członków)
  • opiekuńczo-zabezpieczająca (stanowi materialne i fizyczne zabezpieczenie członków rodziny, którzy w pewnych okresach życia mają ograniczone możliwości samorealizacji, pozbawieni są środków do życia lub wymagają pomocy)
  • prokreacyjna (polega na zaspokajaniu rodzicielskich potrzeb emocjonalnych - ojcostwa i macierzyństwa, pozwala na utrzymywanie biologicznej ciągłości rodziny i społeczeństwa)
  • seksualna (zaspokajanie popędu seksualnego)
  • legalizacyjno-kontrolna (sankcjonowanie postępowania członka rodziny przez rodzinę, nadzorowanie jego postępowania)
  • socjalizacyjno-wychowawcza (wprowadzanie dziecka w świat kultury danego społeczeństwa)
  • klasowa (określenie pozycji członków rodziny w strukturze społeczeństwa)
  • kulturalna (zapoznawanie młodego pokolenia z dziejami kultury i jej trwałymi pomnikami, zachęcanie do aktywnego korzystania z wartości kulturalnych)
  • rekreacyjno-towarzyska (umożliwia odzyskanie w domu rodzinnym wewnętrznej równowagi emocjonalnej)
  • emocjonalno-ekspresyjna (zaspokaja emocjonalne potrzeby członków rodziny, sprzyja wyrażaniu osobowości, daje możliwość uzyskania kontaktu psychicznego)

Kryterium klasyfikacji

Zazwyczaj jako rodzinę rozumie się dwójkę partnerów i wychowywane potomstwo. Tego typu rodzinę określa się jako nuklearną (w genealogii to rodzina mała), gdy jedno z partnerów zamieszkuje także z rodzicami, to jest to rodzina wielopokoleniowa. Jednak tak naprawdę granic rodziny nie da się jednoznacznie określić, choć da się stopniować pokrewieństwo lub powinowactwo. Ogół osób, o których wiadomo, że są spokrewnione lub spowinowacone chociażby w linii bocznej, w genealogii również nazywa się rodziną (dla odróżnienia od rodziny małej nazywa ją się rodziną wielką). Rodzinę również stanowi samotny rodzic z wychowywanym własnym lub adoptowanym potomstwem stanowiący rodzinę niepełną jak i dwie osoby tworzące związek małżeński lub inny w tym także nieformalny konkubinat. Sam fakt zamieszkania razem może klasyfikować pewną grupę ludzi jako rodzinę.

Rodzaje

Istnieją różne formy rodziny, rozróżniane według odmiennych kryteriów:

  • formalnego lub nieformalnego związku cywilnego stanowiącego trzon rodziny:
  • o najczęściej małżeństwa mogącego mieć charakter monogamii lub poligamii,
  • o konkubinatu,
  • o związku partnerskiego.
  • dziedziczenie w rodzinie może być patrylinearne, matrylinearne lub bilateralne;
  • rozkład władzy w rodzinie może mieć charakter matriarchalny, patriarchalny lub partnerski;
  • ze względu na reguły zamieszkania możemy mówić o rodzinie matrylokalnej, patrylokalnej lub neolokalnej.

Współczesne społeczeństwa wykształciły tzw. alternatywne formy rodziny takie jak:

Dobór partnerów rodziny opartej o małżeństwo

Zazwyczaj trzon rodziny stanowi małżeństwo. Dobór partnerów w małżeństwie może być określany przez instytucje prawne lub obyczajowość. I tak, zazwyczaj w ramach rodziny, tj. pomiędzy jej członkami, nie można zawierać związków małżeńskich, a prawo określa stopnie pokrewieństwa, w ramach których można zawrzeć małżeństwo.

Podobnie sytuacja ma się w przypadku płci partnerów. W większości krajów małżeństwo jest ograniczone do związku kobiety i mężczyzny, natomiast prawodawstwo niektórych krajów dopuszcza możliwość zawierania małżeństw bądź podobnych związków przez partnerów tej samej płci.

W niektórych społecznościach możliwie jest zawieranie małżeństw jedynie z przedstawicielami własnej zbiorowości etnicznej (tzw. endogamia, jej przeciwieństwem jest egzogamia).

Lewis Morgan proponuje ewolucyjny schemat powstawania rodziny:

  • pierwotny promiskuityzm
  • małżeństwo grupowe
  • rodzina oparta na pokrewieństwie
  • rodzina punalna
  • rodzina parzysta
  • rodzina monogamiczna

Teoria ta spotkała się z poważną krytyka np. przez Bronisława Malinowskiego i współcześnie ma znaczenie historyczne.

Jako ostatnie ogniwo ewolucji Alvin Toffler wprowadza termin kultura singli.

Źródła:
Zamknij

Strona korzysta z plików cookies w celu realizacji usług i zgodnie z Polityką Plików Cookies.

Warunki przechowywania lub dostępu do plików cookies możesz określić w ustawieniach Twojej przeglądarki.

Trwa ładowanie obrazu...